Atak szału u dziecka z autyzmem: jak reagować

Gwałtowny wybuch płaczu, krzyku lub ruchu u dziecka z autyzmem bywa nazywany atakiem szału, ale zwykle jest reakcją na przeciążenie, a nie manipulacją ani złym zachowaniem. Poniżej wskazówki, jak rozpoznawać sygnały ostrzegawcze, jak zachować się w trakcie i co zrobić potem. To ogólne zasady, nie zastępują planu ustalonego ze specjalistami.

przeciążenie, nie złość
sygnały ostrzegawcze
reakcja i zapobieganie

Najczęstsze przyczyny

zbyt dużo bodźców: hałas, światło, tłum,
nagła zmiana planu lub brak przewidywalności,
trudność w wyrażeniu potrzeby lub emocji,
zmęczenie, głód, ból,
zbyt trudne zadanie lub zbyt długa praca.

Sygnały ostrzegawcze

wzrost napięcia w ciele, zaciskanie pięści,
zatykanie uszu lub zakrywanie oczu,
powtarzanie ruchów lub słów coraz szybciej,
wycofanie i unikanie kontaktu,
zmiana tonu głosu, narastający płacz.

Jak reagować w trakcie

Zachowaj spokój
Mów cicho i krótko albo wcale. Unikaj dyskusji.
Zadbaj o bezpieczeństwo
Usuń przedmioty, które mogą zranić. Nie zmuszaj do kontaktu.
Ogranicz bodźce
Wygaś światło, zmniejsz hałas, przeprowadź dziecko w ciche miejsce.
Daj czas
Poczekaj, aż napięcie spadnie. Nie wymagaj tłumaczeń.
Wróć do rozmowy później
Po wyciszeniu nazwij emocje i zapytaj, co pomogłoby następnym razem.

Jak zapobiegać

przewidywalny plan dnia i uprzedzanie o zmianach,
miejsce wyciszenia dostępne w każdej chwili,
karta z prośbą o przerwę lub sygnał umówiony z nauczycielem,
nauka rozpoznawania emocji i sygnałów z ciała,
dostosowanie poziomu trudności i długości zadań,
współpraca z rodzicami i specjalistami nad wspólnym planem.

Gdy wybuchy się nasilają

Jeśli wybuchy są częste, niebezpieczne dla dziecka lub innych, skonsultuj się z psychologiem, terapeutą lub lekarzem. Plan postępowania powinien powstać razem ze specjalistami.