Karty pracy do rewalidacjimateriały do zajęć rewalidacyjnych

Dyskalkulia: karty pracy i ćwiczenia dla ucznia z trudnościami w liczeniu

Uczeń z dyskalkulią albo z ryzykiem dyskalkulii potrzebuje innego tempa i innej drogi do liczb niż reszta klasy. Opisujemy, nad czym pracować na zajęciach korekcyjno-kompensacyjnych, czego można się dowiedzieć z obserwacji w szkole i dlaczego test w internecie nie zastąpi diagnozy. Do każdego obszaru proponujemy karty pracy do druku.

  • klasy 1–4
  • od konkretu do symbolu
  • karty z próbką PDF

Czym jest dyskalkulia

Dyskalkulia to specyficzne trudności w uczeniu się matematyki, które nie wynikają z niskich możliwości intelektualnych, braków w nauczaniu ani z problemów ze wzrokiem czy słuchem. W klasyfikacjach medycznych to specyficzne zaburzenie umiejętności arytmetycznych. Szacuje się, że dotyczy kilku procent uczniów.

Najczęściej widać ją w podstawach: w rozumieniu, ile to jest liczba, w porównywaniu wielkości, w przeliczaniu i w zapamiętywaniu prostych działań. Uczeń może dobrze czytać i świetnie radzić sobie z innymi przedmiotami, a jednocześnie wciąż liczyć na palcach proste działania w klasie 4.

Test na dyskalkulię: co da się sprawdzić w szkole, a co tylko w poradni

W internecie łatwo znaleźć testy na dyskalkulię, ale żaden z nich nie daje rozpoznania. Diagnozę stawia zespół w poradni psychologiczno-pedagogicznej, który bada między innymi możliwości intelektualne, umiejętności matematyczne i to, jak dziecko się uczyło. Opinię o specyficznych trudnościach w uczeniu się poradnia wydaje zwykle po klasie 3. Wcześniej mówi się raczej o ryzyku dyskalkulii.

Nauczyciel i specjalista w szkole mogą natomiast dokładnie obserwować ucznia i zebrać informacje, które przydadzą się poradni. Sygnały, na które warto zwrócić uwagę:

  • dziecko długo przelicza małe zbiory zamiast od razu widzieć, że są trzy albo cztery elementy;
  • myli kierunek na osi liczbowej, ma kłopot z porównaniem liczb dwucyfrowych;
  • nie zapamiętuje prostych działań, mimo wielu powtórzeń;
  • przestawia cyfry w zapisie (np. 17 i 71) częściej niż rówieśnicy;
  • gubi się w odczytywaniu zegara, w pieniądzach i w szacowaniu;
  • trudności utrzymują się mimo regularnej pomocy przez kilka miesięcy.

Te sygnały nie przesądzają o dyskalkulii. Są powodem, żeby porozmawiać z rodzicami i zaproponować konsultację w poradni.

Co ćwiczyć z uczniem z trudnościami w liczeniu

Kolejność ma znaczenie. Uczeń, który nie rozumie, czym jest liczba, nie skorzysta z ćwiczeń na tabliczkę mnożenia.

  1. Poczucie liczby

    Rozpoznawanie małych zbiorów bez liczenia, porównywanie, więcej i mniej. Kropki, kostki, palce.

  2. Budowa liczby i dziesiątka

    Rozkład liczby na części, ramka dziesiątkowa, dziesiątki i jedności na konkretach.

  3. Strategie zamiast pamięciowego wkuwania

    Dodawanie przez dziesiątkę, podwajanie, rodziny działań. Uczeń uczy się, jak dojść do wyniku.

  4. Mnożenie jako powtarzanie

    Grupy przedmiotów, tablice, wyprowadzanie wyników z tych, które uczeń już zna.

  5. Matematyka w życiu

    Zegar, pieniądze, miary. Krótkie zadania z codziennych sytuacji utrwalają to, co uczeń już rozumie.

Na każdym etapie zaczynamy od przedmiotów, potem przechodzimy do rysunku, a dopiero na końcu do zapisu cyfrowego. Więcej o organizacji takich zajęć przeczytasz na stronie zajęć korekcyjno-kompensacyjnych.

Proste dostosowania na lekcji matematyki

  • więcej czasu na prace pisemne i mniej zadań tego samego typu;
  • dostęp do pomocy: tabeli, osi liczbowej, ramki dziesiątkowej;
  • polecenia czytane na głos i podzielone na krótkie kroki;
  • ocenianie toku rozumowania, a nie tylko wyniku;
  • kratka powiększona lub kolorowe oznaczenie rzędów przy działaniach pisemnych.

Konkretne dostosowania wynikają z opinii poradni i ustaleń zespołu w szkole. Te powyżej to najczęściej stosowane przykłady.

Karty pracy dla ucznia z trudnościami w liczeniu

Nasze karty matematyczne, które dobrze sprawdzają się na zajęciach z uczniem z dyskalkulią lub ryzykiem dyskalkulii. Prowadzą krok po kroku i mają klucz, a część z nich zawiera karty diagnozujące typ błędu.

Pytania i odpowiedzi

Czy jest test na dyskalkulię online?

W internecie są quizy i listy pytań, ale nie dają rozpoznania. Diagnozę stawia poradnia psychologiczno-pedagogiczna po badaniu dziecka. Szkoła może zebrać obserwacje, które pomogą w tej diagnozie.

Od kiedy można rozpoznać dyskalkulię?

Opinię o specyficznych trudnościach w uczeniu się poradnia wydaje zwykle po klasie 3. Wcześniej, w przedszkolu i klasach 1–3, mówi się o ryzyku i warto od razu zacząć ćwiczenia.

Jakie ćwiczenia na dyskalkulię są najważniejsze?

Ćwiczenia poczucia liczby i budowy liczby: rozpoznawanie małych zbiorów, rozkład liczb, ramka dziesiątkowa. Bez nich ćwiczenie działań na pamięć daje słabe efekty.

Czy dyskalkulię da się wyleczyć?

Dyskalkulia nie jest chorobą, którą się leczy. Regularne, dobrze dobrane ćwiczenia pomagają uczniowi radzić sobie coraz lepiej, a dostosowania w szkole wyrównują szanse. Konkretne zalecenia daje poradnia.

Zobacz też