Karty pracy do rewalidacjimateriały do zajęć rewalidacyjnych

Rewalidacja przy zespole Aspergera: karty pracy i tematy zajęć

Uczniowie z zespołem Aspergera zwykle dobrze radzą sobie z nauką, a trudności pojawiają się w kontaktach z rówieśnikami, rozumieniu niedopowiedzeń i reagowaniu na zmiany. Na rewalidacji pracuje się więc głównie nad umiejętnościami społecznymi i elastycznością. Poniżej obszary pracy, przykładowe cele i materiały do druku.

  • szkoła podstawowa
  • cele do IPET
  • karty z próbką PDF

Zespół Aspergera a spektrum autyzmu

W nowych klasyfikacjach (DSM-5 i ICD-11) zespół Aspergera nie jest już osobną jednostką, tylko mieści się w spektrum autyzmu. W polskim systemie oświaty nazwa wciąż funkcjonuje: orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się między innymi ze względu na autyzm, w tym zespół Aspergera.

Dla planowania zajęć nazwa ma mniejsze znaczenie niż opis funkcjonowania konkretnego ucznia. Dwóch uczniów z tą samą diagnozą może potrzebować zupełnie innych celów.

Obszary pracy na rewalidacji

Rozmowa i naprzemienność

Uczeń potrafi długo mówić o swoich zainteresowaniach, ale trudniej mu zapytać rozmówcę o zdanie i zauważyć, że temat go nie interesuje.

Rozumienie intencji i żartów

Dosłowne rozumienie wypowiedzi sprawia, że żart bywa odbierany jako atak, a ironia jako kłamstwo. Ćwiczymy szukanie wskazówek i dopytywanie.

Szczerość i takt

Mówienie prawdy wprost bywa odbierane jako niegrzeczne. Uczymy, kiedy i jak powiedzieć coś delikatnie, nie zmuszając do kłamstwa.

Elastyczność

Zmiana planu lekcji czy zastępstwo potrafią wywołać silne napięcie. Pracujemy nad oceną wagi problemu i szukaniem planu B.

Praca w grupie

Podział zadań, przyjmowanie cudzych pomysłów i przegranej. Najpierw w parze z dorosłym, potem z jednym rówieśnikiem.

Samoregulacja

Zauważanie przeciążenia i proszenie o przerwę, zanim napięcie stanie się zbyt duże.

Przykładowe cele do IPET

Cele zapisujemy tak, żeby dało się je zaobserwować w szkole. Kilka przykładów do dopasowania:

  • Uczeń w rozmowie z rówieśnikiem zadaje co najmniej jedno pytanie dotyczące rozmówcy.
  • Uczeń, gdy nie jest pewien, czy ktoś żartuje, pyta o to zamiast reagować złością.
  • Uczeń przyjmuje zmianę w planie dnia, korzystając z karty „mały czy duży problem”, z jedną podpowiedzią nauczyciela.
  • Uczeń w pracy w parze przyjmuje co najmniej jeden pomysł partnera.
  • Uczeń sygnalizuje potrzebę przerwy ustalonym gestem lub kartą.

Karty pracy do rewalidacji przy zespole Aspergera

Zestawy, które najlepiej pasują do opisanych obszarów. Ilustracje są przeznaczone dla dzieci 5–10 lat. Ze starszymi uczniami warto korzystać ze scenariusza i kroków, a scenki dopasować do ich wieku.

6–10 lat · 23 strony

Rozmowa jak piłka

Naprzemienność w rozmowie: zadawanie pytań, słuchanie i mówienie o sobie na temat rozmówcy.

Naprzemienność w rozmowie.

Kroki umiejętności (5)
  1. Witam się i mówię swoje imię
  2. Pytam o coś drugą osobę
  3. Słucham odpowiedzi
  4. Mówię coś o sobie na ten temat
  5. Kończę miło: „Muszę iść. Pa!”
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

5–10 lat · 22 strony

Żart czy dokuczanie?

Rozumienie żartów i reagowanie na dokuczanie: temat ważny przy dosłownym rozumieniu wypowiedzi.

Rozumienie żartów i reagowanie na dokuczanie.

Kroki umiejętności (5)
  1. Oddycham spokojnie
  2. Sprawdzam: czy śmiejemy się wszyscy?
  3. Mówię: „Przestań, nie lubię tego”
  4. Odchodzę do kogoś życzliwego
  5. Mówię dorosłemu, gdy to się powtarza
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

5–10 lat · 22 strony

Delikatna szczerość

Kiedy prawda rani i jak ją powiedzieć. Pomaga uczniom, którzy mówią wprost wszystko, co myślą.

Szczerość, która nie rani.

Kroki umiejętności (4)
  1. Zatrzymuję się, zanim powiem
  2. Myślę: jak poczuje się ta osoba?
  3. Szukam czegoś prawdziwego i miłego
  4. Mówię łagodnie, tylko do tej osoby
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

6–10 lat · 22 strony

Rozwiązuję problemy

Schemat pięciu kroków, który uczeń może mieć przy sobie na karcie i stosować w konfliktach.

Kroki umiejętności (5)
  1. (kciuk) Zatrzymuję się i uspokajam
  2. (wskazujący) Mówię, jaki jest problem
  3. (środkowy) Wymyślam co najmniej trzy pomysły
  4. (serdeczny) Myślę: co się stanie, gdy…?
  5. (mały) Wybieram pomysł i próbuję
Pełny opis w sklepie Nie każ mu liczyć!

Pytania i odpowiedzi

Czy zespół Aspergera to autyzm?

Według obecnych klasyfikacji DSM-5 i ICD-11 tak, zespół Aspergera mieści się w spektrum autyzmu. W polskich przepisach oświatowych nazwa jest nadal używana w orzeczeniach.

Jakie zajęcia rewalidacyjne dla ucznia z zespołem Aspergera?

Najczęściej zajęcia rozwijające umiejętności społeczne i komunikacyjne, elastyczność myślenia i samoregulację. Konkretny zakres wynika z zaleceń orzeczenia i oceny funkcjonowania ucznia.

Czy karty pracy nadają się dla starszych uczniów?

Kroki umiejętności i scenariusze sprawdzają się także w klasach 4–6. Ilustracje są dziecięce, więc ze starszymi uczniami lepiej opierać się na rozmowie o sytuacjach z ich życia.