Orientacja przestrzenna: ćwiczenia i karty pracy dla dzieci

Orientacja przestrzenna to umiejętność określania, gdzie coś się znajduje: względem siebie, innych przedmiotów i na kartce. Dziecko, które ma z nią kłopot, myli prawą i lewą stronę, gubi się w zeszycie, zaczyna pisać w złym miejscu i myli podobne litery, na przykład „b” i „d”. Pokazujemy, w jakiej kolejności ćwiczyć i jak przenieść ćwiczenia z ruchu na kartkę.

Nadzór merytoryczny: Mateusz Będkowski · materiały przygotowuje zespół Nie każ mu liczyć!

od ciała do kartki
prawa i lewa
dyktanda graficzne

Kolejność ćwiczeń

Schemat własnego ciała
Dziecko pokazuje i nazywa części ciała, potem strony: „podnieś prawą rękę”, „dotknij lewego kolana”. Pomaga stały znak, na przykład gumka na prawym nadgarstku.
Kierunki od siebie
Co jest przede mną, za mną, nade mną, z prawej i z lewej strony. Najlepiej w ruchu: „zrób dwa kroki w prawo”, „połóż piłkę za sobą”.
Położenie przedmiotów
Układanie zabawek według poleceń: „miś na pudełku, auto pod stołem, klocek między kubkami”. Dziecko samo też wydaje polecenia dorosłemu.
Kierunki na kartce
Góra, dół, lewy i prawy brzeg, środek, rogi. Rysowanie w miejscu wskazanym przez dorosłego, potem dyktanda graficzne na kratkach.
Strony drugiej osoby
Najtrudniejszy etap: wskazanie prawej ręki osoby, która stoi naprzeciwko. Zwykle opanowują go dopiero starsze dzieci w wieku szkolnym.

Nie przeskakuj od razu do kartki. Jeśli dziecko myli kierunki na papierze, wróć na chwilę do ćwiczeń w ruchu i z przedmiotami.

Ćwiczenia na zajęcia i do domu

Ćwiczenie	Jak prowadzić
Robot	dorosły podaje polecenia „dwa kroki do przodu, obrót w prawo”, dziecko je wykonuje; potem zamiana ról
Gdzie schował się miś	dziecko szuka zabawki i opisuje miejsce zdaniem: „miś jest pod krzesłem, obok plecaka”
Dyktando graficzne	na kratkach: „dwie kratki w prawo, jedna w górę”; zaczynaj od czterech poleceń i od kropki narysowanej przez dorosłego
Mapa pokoju	rysowanie z góry własnego pokoju albo sali i zaznaczanie, gdzie stoją meble
Labirynty i trasy	prowadzenie ołówkiem drogi do celu, potem opisywanie jej słowami: „w prawo, prosto, w dół”

Orientacja przestrzenna a nauka czytania i pisania

Trudności z kierunkami często widać dopiero w szkole: uczeń zaczyna pisać od prawej strony, gubi linijkę przy czytaniu albo odwraca litery i cyfry. U młodszych dzieci odwracanie znaków jest częste i zwykle samo mija.

Jeśli utrzymuje się w klasie 2 i 3 razem z innymi kłopotami w czytaniu i pisaniu, warto porozmawiać z rodzicami o konsultacji w poradni psychologiczno-pedagogicznej. Ćwiczenia orientacji przestrzennej dobrze łączą się z zajęciami korekcyjno-kompensacyjnymi i ćwiczeniami percepcji wzrokowej.

Karty pracy, które ćwiczą prowadzenie drogi

Labirynty, łączenie kropek i szukanie różnic wymagają planowania drogi i patrzenia na całą kartkę. Dobrze sprawdzają się jako krok po ćwiczeniach w ruchu.

przedszkole i klasy 1–3

Spostrzegawczość i koncentracja

38 kart: labirynty, różnice, memory, kropki i plątaninki, z instrukcjami i rozwiązaniami.

Kup 24,90 zł

Spis zawartości w sklepie

PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły

Pytania nauczycieli

W jakim wieku dziecko powinno odróżniać prawą i lewą stronę?

Większość dzieci zaczyna pewnie rozróżniać strony własnego ciała pod koniec wieku przedszkolnego i na początku szkoły. Strony osoby stojącej naprzeciwko są trudniejsze i opanowywane później.

Czy lateralizacja ma znaczenie?

Lateralizacja to przewaga jednej strony ciała, na przykład ręki i oka. Gdy dziecko nie ma jeszcze ustalonej ręki dominującej albo pisze inną ręką, niż patrzy okiem dominującym, ćwiczenia kierunków bywają trudniejsze. Ocenę lateralizacji warto zostawić specjaliście.

Czym jest dyktando graficzne?

To rysowanie na kratkach według poleceń, na przykład „dwie kratki w prawo, jedna w dół”. Uczy kierunków na kartce, uważnego słuchania i liczenia.